Salah Birsel’in Davası

 

             Ahmet Miskioğlu

 

TRT, 1990 yılında firmalara yaptırdığı izlenceler için, 11 Milyar 52 Milyon lira ödemede bulunmuştur. Çünkü TRT’nin kendi olanaklarıyla ürettiği izlenceler, yayın süresini doldurmaya yetmemektedir.Yeryüzünün bütün televizyon kuruluşları, kurum dışı kaynaklardan yararlanmak zorunda kalıyor, yayın sürelerini doldurabilmek için...

                Bu bilgiyi, 26 Ocak 1991 günü gazetelerde Devlet Bakanı Mehmet Yazar’ın açıklamasından alıyoruz.  Hiçbir televizyon kurumu, bütün yayın süresini kendi olanaklarıyla dolduramıyormuş. İster istemez -kuşkusuz karşılığını ödeyerek- dolduramadığı yayın süresini başkalarına doldurtacak.

                Kurum dışına bol bol ödemeler yapmış olan TRT, acaba yapıtların asıl yaratıcılarının hakkını ödemiş midir?

                Ne gezer!

                Hakların ödenebilmesi için, Türkiye’de insan haklarına saygı olması gerekir. Oysa Türkiye, yalnızca bu açıdan baksak bile, çok geri kalmış bir ülkedir. Güçlüler, güçlü firmalar haklarını alabilirler ama, Türkiye’nin onuru olan, ulusun kıvanç duyduğu yaratımerleri hak alamazlar... Onların hakkı verilmez. Nitekim “Salâh Bey Tarihi”[i] yazarı Salâh Birsel’in “Ah Beyoğlu, Vah Beyoğlu” adlı yapıtını TRT alıp 13 bölümlük uzun bir dizi yapmış. İstediği gibi, hem de izinsiz olarak kullanmış, ancak hakkını ödemeği hiçbir zaman düşünmemiştir.

                Bu durumda doğal olarak mahkemeye başvurmak gerekiyor. 5846 sayılı yasa -ki 1983 yılında çıkarılmıştır- anayasaya aykırıdır. Bu yasanın 43. maddesine göre TRT, yazarların ürünlerini izin almaksızın dilediği gibi kullanmaktadır. 39. ve 43. maddeler, sanki ülkemizin geri kalmışlığını kanıtlamak için hazırlanmış maddelerdir.  Onun için, bir TRT görevlisi “Sizin yapıtınızı, izin vermeseniz de alır kullanırız” diyebiliyor. Buna göre, yasanın tümüne karşı dava açmak durumu doğuyor. Mahkemenin de bu maddeyi anayasaya aykırı bularak, Anayasa Mahkemesi’ne sevketmesi gerekiyor.

                Salâh Birsel’in işi güç. Başı dertte bir yaratımerini yalnız bırakmamak gerek. En azından, ona Türkiye Yazarlar Sendikası’nın avukatları yardımcı olmalıdır.  Türkiye Yazarlar Sendikası sürekli destek vermelidir.

                “Ah Beyoğlu, Vah Beyoğlu”, TRT’de sözcüğü sözcüğüne çekilerek seyirciye sunulmuştur. Ancak yapıtı yer yer bozdukları da görülüyor. Söz gelimi adını değiştirip “Laf-ı Güzaf” yapmışlardır. Bundan başka, İlhan Berk’in bir şiirine yer vererek, ozanın adını da okumuşlar ama Salâh Birsel’in yapıtta bulunmayan “Emirgan” adlı şiirini okudukları halde, kimin olduğunu söylememişlerdir. Bu arada Samim Kocagöz, Sabahattin Kudret, Naim Tirali, Sabahattin Batur’la da konuşmalar yapılmıştır.

                Salâh Birsel, betiğinin önsözünde şöyle der :

                “... Bu kitap daha çok da Beyoğlu kahvelerini dile getirir. “

Yeri üst köşe olan ozanlar, ressamlar, gazeteciler, tiyatrocular, demek isteriz ki güzel yazanlar, güzel konuşanlar, çok varır, çok gelir.

Bu kitaba bir edebiyat tarihi gözüyle bakılsa da yeridir.

Çünkü bu kitapta, elden geldiğince, yazarların sanat anlayışlarından, edebiyat dergilerinden ve şiir akımlarından da açılmıştır.

Unutulmaması gereken şey şudur: Kahveler tarihi, bir yerde, edebiyat tarihinden başka bir şey değildir.

Bir başka deyişle, bu kitap bir edebiyat kuşağının tarihidir. “

Salah Birsel, “bir edebiyat kuşağının tarihi” diyor önsözde yapıtına. Yani kendi kuşağı olan 1940 kuşağının tarihi...

TRT’nin yayınlayıp da Salâh Birsel’in olduğunu söylemediği şiiri aşağıya alarak son veriyorum.

EMİRGAN

Hepiniz Emirgan’a koşacaksınız
Eylülde veya ekimde
Kurulup semaverlerin karşısına
Çay üstüne çay demleyeceksiniz

İş miş unutulacak geride
Kendi eviniz gibi yayılacaksınız
Akşamlara dek çınar altında
Mısır da mısır yiyeceksiniz

Yok hiç yolu yok baylar
Topunuz gülecek bayılacaksınız
Oturacak kalkacak
Nargile fokurdatacaksınız