|
İki ayın
içinden
DİL
DERNEĞİ’NİN KURULTAYI
Geçen
sayımızda da duyurduğumuz üzere Dil Derneği'nin birinci
kurultayı 12 Temmuz 1988 günü Ankara'da Bayındır Sk. Nu.
I2'deki Türk-İş salonunda toplandı. Devletimize el
koyanlarca haksız olarak kapatılan Türk Dil Kurumu'nun 66.
kuruluş yıl dönümü de kutlanmış oluyor böylece; Dil
Derneği'nin ilk kurultayına önemli bir anlam daha
katılıyor...
Dil
Derneği kurucuları
Dil
Derneği, kapatılan Türk Dil Kurumu'nun üyelerince 22 Nisan
1987’de kurulmuştur. 34 kurucu üyenin adları şöyledir :
Necip
Bilge, Adnan Özyalçıner Çelik, Beşir Göğüs, Aydın Koksal,
Ahmet Maruf Buzcugil, Talip Apaydın, Refet Erim, Salim
Şengil, Ali Rıza Önder, Yahya Kanbolat, M. Tahir Hatipoğlu,
Sevgi Özel, Gültekin Akın, Can Koçak, Tahsin Saraç, Orhan
Asena, Haldun Özen, Cevat Geray, Türker Alkan, Mustafa
Ekmekçi, S. Suphi Karaman, Attila Göktürk, Ali Püsküllüoğlu,
Mehmet Aydın, Cahit Talaş, Bahriye Üçok, Coşkun Üçok, Bahri
Savcı, Yılmaz Dağdeviren, N. Berin Taşan, M. İskender
Özturanlı, Özdemir Nutku, Ahmet Yıldız, Metin Özek, Ali
Dündar.
Geçici
Yönetim Kurulu
Kurucu
üyelerin görev verdiği Geçici Yönetim Kurulu üyeleri de şu
adlardan oluşuyordu:
Prof.Dr.
Cevat Geray (Başkan), Tahsin Saraç (2.başkan), Sevgi Özel
(Genel Yazman). Attila Göktürk (Sayman), Haldun Özen, Beşir
Göğüs, Refet Erim, Doç. Dr. Aydın Köksal, Orhan Asena, Ali
Rıza Önder.
Dil
Derneği'nin amacı ve çalışma yöntemi
«Dil
Derneğinin amacı, Türkçenin özleşmesini, bütün bilim,
teknik, sanat kavramlarını karşılayacak yolda gelişmesini
devrimci bir anlayışla ve bilimsel yöntemleri uygulayarak
sağlamaya çalışmaktır.
«Dernek, bu
amacına erişmek için çağdaş yöntemleri izleyerek aşağıdaki
etkinliklerde bulunur:
a)
Yazılı ve sözlü kaynaklardan Türk dili ile ilgili
derlemeler ve taramalar yapmak
b)
Türk Dilinin özleşmesine ve gelişmesine yarayacak
sözlükler hazırlamak.
c)
Türkçe dilbilgisi üzerinde incelemelerde
bulunmak. Türkçenin duruk, tarihsel ve karşılaştırmalı
dilbilgilerini hazırlamak
ç)
Türlü bilim, sanat ve teknik alanlarında
kullanılan yabancı kökenli terimleri Türkçeleştirmek.
d)
Derneğin amacını geniş bir yurttaş topluluğuna
benimsetmek. Dernek çalışmalarını tanıtmak, yetişen
kuşaklarda anadili bilincini kökleştirmek, kuruluş günü ve
dil bayramı törenleri düzenlemek.
e)
Dil bilgisini ve dil sevgisini geliştirmek için resmi
ve özel kuruluşlarla, her düzeydeki öğretim kurumlarıyla,
radyo, televizyon ve basınla ilişkiler kurmak, toplantılar,
bilimsel çalışmalar, konuşmalar, sergiler, yarışmalar
düzenlemek, ödüller vermek ve yayınlar yapmak.
f)
Dernekçe hazırlanan, yazdırılan, satınalınan ya da
yabancı dillerden çevirileri yapıtları yayımlamak, dergiler
çıkarmak...
g)
Başka kuruluş ve kişilerin Derneğin amacına uygun
çalışmalarını ve yayınlarını desteklemek.
ğ)
Derneğin çalışma alanına giren çalışmaları
izlemek, değerlendirmek, eleştirmek, bu konularda kamuoyunu
aydınlatmak.
h)
Dernekler Yasası'nın 11. ve 13. maddeleri
koşulları yerine getirilerek tüzüğün öngördüğü düzen ve
gereklere uyularak benzer ve ilgili yabancı kuruluşlarla
ilişki kurmak, ortak çalışmalar yapmak, toplantılara
katılmak, uzman ve konuk göndermek ya da çağırmak.
İlk
Kurultay
Dernek;
kurulduğu günden başlayarak, ayrıntılarını önceki
sayılarımızda anlattığımız üzere, Türkçeyi sevmeyenlerce
ileri sürülen yersiz gerekçelerle engellenmek istendi.
Kurucu üyeler, gereksiz, saçma suçlamalarla karşılaştılar.
Bir yılı aşkın bir savaşımdan sonra, Geçici Yönetim Kurulu,
ancak 12 Temmuz 1988 günü ilk kurultayı toplayabildi.
Nerede toplayabildi? Elbet Kapatılan Türk Dil Kurumu'nun
bizim hakkımız olan salonlarında toplanamadık. O salonlara
bugün Türkçeyi sevenler girmez, giremez; Türkçenin
bağımsızlığını isteyenler girmez, giremez! Çünkü onların
elinden zorla alınmıştır o yerler. Bugün o yerler,
Arapça-Farsça-Osmanlıca sevenlerin yeri olmuştur. Türkçenin
gelişmesini istemeyenlerin yeri olmuştur. Dil Derneği, büyük
kurultayını Türk-İş salonunda yaptı.
Kurultay'a gelen telgraflar
Dil
Kurultayına çok sayıda telgraf geldi. Gönderenler arasında
şu adlar da vardı : Prof. Dr. Hıfzı Veldet Velidedeoğlu,
Nadir Nadi, Prof. Dr. Şerafettin Turan, Süleyman Demirel,
Erdal İnönü, Deniz Baykal, Aziz Nesin, Demirtaş Ceyhun,
Prof. Dr. Erdem Aksoy, Cevdet Kudret, Salim Şengil, Hazım
Okay, Akın Birdal, İhsan Karababa, Adnan Binyazar, Prof. Dr.
Bedia Akarsu, Teoman Alptürk, Samim Kocagöz, Fikri Gökçer,
Muzaffer İzgü, Hüseyin Yurttaş, Hüsnü Mengen... vb.
Kurultay'da konuşanlar
Birçok
konuşmacı, görüşlerini açıklamak için söz aldı. Aralarında
şu adları da görüyoruz: Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanı
Hasan Celal Güzel, Dil Derneği Başkanı Prof. Dr. Cevat
Geray, Kapatılan Türk Dil Kurumu'nun son Genel Yazmanı Cahit
Külebi, Eğitimciler Derneği Başkanı Ali Bozkurt, Dil Derneği
Yazmanı Sevgi Özel, Halkevleri Genel Başkanı Ahmtet Yıldız,
Prof. Dr. Leziz Onaran, Ahmet Tahtakılıç, Işık Kansu,
Asbaşkan Tahsin Saraç, Abdi Özkök... vb.
Eğitimciler
Derneği Başkanı Ali Bozkurt şöyle dedi: «55 milyonun gözünün
içine bakabaka Atatürk’e karşı her işlemi yaparak
“Atatürkçüyüz”, diyorlar. Öğretmen sözcüğünü attılar, hoca,
Muallim diyorlar. ‘Uçak’ atıldı, 'tayyare' diyorlar. Biz,
eğitimciyiz, hepsini izliyoruz, görüyoruz. Okullardan Türkçe
sözcükler atılıyor, Türkçe sözcükler yasaklanıyor; adım adım
yasaklanıyor: 'günaydın' yerine ‘selamün aleykum' çıktı
şimdi. İmam Hatip okullarında Türkçe 'günaydın' sözcüğünü
söyletmiyorlar. Yasak koymuşlar. Türkçe konuşana baskı
yapılıyor, Türkiye’de, devletin okulunda arı, duru Türkçe
ile konuşmak yasak. Bu gidiş kötü gidiş. 12 Eylül
yönetiminin büyük yıkımı...
Öğretmenlere örgütlenme hakkı verilmedi. Bir bakanın
unutulmaz olması, doğru işlemler yapmasına bağlıdır, bu,
kendi elindedir. Yetkisini kutlanarak öğretmenlere
örgütlenme hakkı vermelidir. Türk Dil Kurumu, bilerek
kapatılmıştır. Biz görevimizi unutmayarak, savaşımı
sürdüreceğiz.»
Ahmet
Yıldız : «Halkevleri, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu
ve CHP; Atatürk'ün dört temel kuruluşu idi. Atatürk'ün bütün
kurumları yok edildi. Oysa her ulus, kendi dilinin
bağımsızlığı için çalışır. Bütün uluslar kendi dilleri
üzerinde çalışırlar.» dedi.
Ahmet
Tahtakılıç : M.E.G.S. Bakanına eleştiri yönelttikten
sonra «Anayasanın özü o ölçüde halk yönetiminden saptı ki...
Türk Dil Kurumu’nun da kapatılmasını işte bu halktan kopma
çizgisinde görmek gerek... Devletin, hükümetin Türk
devrimleri karşısındaki durumunu düzeltmesi gerekir.»
Tahsin
Saraç, ilginç bir konuşma yaparak «Bu toplantı, inanan
insanların coşkulu toplantısı ama yakınmayı bırakıp iş
yapmalıyız, yapılmayan işleri yapalım. Ayrıca şunu söylemek
istiyorum: Sürekli aynı kişileri seçmeyelim. Lütfen herkes
kendi adaylığını koyarak seçime etkin bir biçimde katılsın.
Dernekte başkaları da seçilsin» dedi.
Sevgi
Özel’in konuşması, Geçici Yönetim'in hazırladığı
yazanağı sunmaktı. Gelişmeler, gözler önüne yeniden serildi.
Üyeler, tarihe geçecek olaylar bunlar diyordu. Geçmişten,
deneyimlerden öğrenilenlerle geleceğe doğru yürünecekti
artık...
Erkan
Yücel, güzel bir konuşma yaparak denetçilik görüşlerini
Kurultaya sundu. Kurultay Başkanı, oylama istedi. Geçici
Yönetim Kurulu, oybirliğiyle aklandı.
Kurultayı
yönetenler şu adlardan oluşuyordu : Başkan: Atilla Sav,
Asbaşkanlar: Prof. Dr. Leziz Onaran, Şemsettin Ünlü.
Yazmanlar: Neşe Atabay, Aysel Dikmen, Güneş Müftüoğlu;
Veysel Fevzi Bayazıtoğlu...
Geçici
Yönetim Kurulu'nun aklanmasından sonra seçimler yapıldı.
Sonuçları sunuyoruz:
Yönetim
Kurulu : Prof. Dr. Cevat Geray, Sevgi Özel, Attila
Göktürk, Doç. Dr. Aydın Köksal; Tahsin Saraç , Dr. Haldun
Özen, Beşir Göğüs, Rafet Erim, Mustafa Ekmekçi, Ali Sirmen,
Oktay Akbal. Yedekler: Ayla Bayaz, Aziz Nesin, Muzaffer
İzgü, Mahmut Tali Öngören, Doç.Dr.Ömer Kuleli
Denetleme Kurulu : Erkan Yücel, Hüseyin Atabaş, Varlık
Özmenek. Yedekler: Baki Özilhan, Abidin Subaşı, Mehmet
Taner.
Onur
Kurulu : Dr. Orhan Asena, Prof. Dr. Bahri Savcı, Prof.
Dr: Leziz Onaran, Prof. Dr. Fehmi Yavuz, Ali Rıza Önder.
Yedekler : Prof. Dr. Necip Bilge, Necdet Uğur, Emel Vardarlı
ODTÜ'DE
4. TÜRK DİLBİLİM KONFERANSI
Daha önce
1982'de California Üniversitesi'nde, 1984'te Boğaziçi
Üniversitesi'nde, 1986'da Tilburg Üniversitesi'nde
(Hollanda) olmak üzere üç kez yapılan Türk Dilbilim
Konferansı, bu yıl da ODTÜ'nde Sosyal Bilimler Enstitüsü'nce
düzenlendi. 17, 18, 19, Ağustos günlerinde yapılan
toplantılarda 20 yabancı, 18 Türk bilim adamı bildiri sundu.
Şu konular üzerinde duruldu : 1. Türkçenin sesbilgisi, 2.
Türkçe sözcük ve yapı bilgisi, 3. Türkçe sözdizimi ve anlam
özellikleri, 4. Yurtdışındaki yurttaşlarımızın Türkçeleri,
5. Yabancı dil olarak Türkçe...
Türk dilini
bilimsel olarak ele alan bu toplantılar iki yılda bir
yapılmaktadır.
ARAT
OVALI
|
