|
İki ayın içinden
DIL DERNEĞİ DAVAYI KAZANDI
Ankara Valiliği, "kurulması yasak
derneklerden" olduğu suçlamasıyla çalışmalarını durdurunca
DİL DERNEĞİ yöneticileri, dava açmak zorunda kaldı ve
Mahkeme, yürütmeyi durdurma kararı aldı. Ardından da Ankara
Cumhuriyet Savcılığı, takipsizlik kararı vererek DERNEK'i
akladı.
Yürütmeyi Durdurma Kararı
Ankara 3. İdare Mahkemesi, Dil
Derneği’nin başvurusu üzerine durumu inceledi; yürütmeyi
durdurma kararı aldı. Ankara Valiliği’nin yaptığı işlemi
böylece kaldırarak Dil Derneği'nin çalışmalarını sürdürmesi
yolunu açtı.
Ankara 3. İdare Mahkemesi'nin karar
açıklaması şöyle:
"Davacı dernek, tüzüğünün 1. maddesinde
yazılı olduğu üzere Türk dilinin özleşmesine ve gelişmesine,
dil devriminin güçlenmesine katkıda bulanmak, bu konularda
uğraş verenler arasında dayanışma sağlayarak uygar ve
barışçı çabalarla bilimsel, yazınsal, ekinsel, sanatsal
etkinliklere ağırlık verip öncülük yapmak ve Atatürk'ün
başlattığı dil devrimini sürdürmek için kurulmuştur.
"Derneğin amacı ise tüzüğün 3.
maddesinde belirlediği gibi 'Türkçenin özleşmesini bütün
bilim teknik sanat kavramlarını karşılayacak yolda
gelişmesini devrimci bir anlayışla ve bilimsel' yöntemleri
uygulayarak sağlamaya çalışmaktır."
Bu durumda amaçları ve etkinlik
konuları yukarıda yazılı olan davacı derneğin Dernekler
Kanunu'nun 5. maddesiyle belirlenen temel ilkelere aykırı
olarak oluşturulduğunu öne sürmek ve maddenin 13, bendi ile
yasaklanmış bulunan amaçlarla kurulduğunu söylemek olanaksız
bulunmaktadır.
Davacı Dil Derneği'nin kurucuları,
tüzüklerinde belirttikleri Anayasanın dernek kurma
özgürlüğünden yararlanarak Atatürk'ün başlattığı dil
devrimini sürdürmek, Türk dilinin gelişmesine ve
özleşmesine, katkıda bulunmak ve bu doğrultularda
etkinlikler göstermek için bir araya gelmişlerdir.
O halde, ortada davacı Dil Derneği'nin
Devlet'in ülke ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozan,
temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırma dil, ırk, din ve
mezhep ayırımı yaratma gibi Anayasa ve Dernekler Kanunu'nun
5. maddesi ile yasaklanmış bulunan konularda etkinlik
gösterdiği yolunda ileri sürülmüş iddia bulunmadığına göre,
tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Yukarıda yazılı olduğu üzere, amaç,
Türk dilini geliştirmek, özleştirmek olduğuna göre, bu
amacın gerçekleştirilmesi doğrultusunda kamu kuruluşları
yanında, aynı amaçla etkinlik gösteren diğer derneklerin
varlığı, erişilmek istenen amaca ulaşmayı
kolaylaştıracağından, Türk dilinin gelişmesi ve güçlenmesi
için kurulan davacı Derneğin faaliyetinin durdurulması bu
nedenle de yasalara uygun görülmemiştir.
Esasen, Türk dilinin özleşmesine ve
gelişmesine katkıda bulunma hakkı olmadığı, kimsenin böyle
bir amaçla bir araya gelerek dernek kuramayacağı, böyle bir
derneğin "kurulması yasak dernek" sayılacağı biçiminde bir
değerlendirme, Anayasa’nın dernek kurma hürriyetiyle ilgili
33. maddesi hükmüne de aykırı düşer.
Sonuç olarak, derneklerin faaliyetinin
durdurulmasına ilişkin olarak 2908 sayılı Kanunun 10.
maddesiyle valilere verilen yetkinin kullanılması, ilgili
derneğin aynı kanunun 5. maddesiyle yasaklanmış amaçlarla
kurulmuş derneklerden olması koşuluna bağlıdır.
Olayda ise, gerek kuruluşu ve gerekse
amacı ile kurulması yasaklanmış dernekler arasında
bulunmayan Davacı Dernek'in faaliyetinin durdurulmasına
ilişkin dava konusu 4.6.1987 günlü Valilik kararının
yürütülmesinin 2677 sayılı "İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
27. maddesi uyarınca 90 gün süre ile durdurulmasına
2.7.1987 tarihinde oybirliği ile karar verildi."
Savcılığın Takipsizlik Kararı
İdare Mahkemesinin olumlu kararından
sonra Ankara Cumhuriyet Savcılığı da konuyu ele alarak
“takipsizlik kararı" verirken gerekçeleri de belirledi:
"2876 sayılı Yasayla Türk dilinin
özleştirilmesi ve geliştirilmesi faaliyetlerinin devlet
tekeline alınmadığı ve 2908 sayılı Yasanın 5. maddesinde ise
yine yukarda belirlenen amaçla kurulacak bir derneğin
yasaklanmış derneklerden sayılacağına dair bir kural
bulunmadığı göz önüne alındığında Dil Derneği kurucusu olan
sanıkların kurulması yasal dernek kurmak suçunu işledikleri
iddia ve bu suçun oluştuğunu ileri sürmek mümkün değildir.
"Bu nedenlerle unsurları oluşmayan
müsnet suçtan dolayı sanıklar hakkında kamu adına takibat
icrasına mahal olmadığına, karardan bir suretinin Ankara
Valiliği'ne gönderilmesine ve bir suretinin de ifadesi
alınan sanıklar adına vekilleri Atilla Göktür'e tebliğine
itirazı kabil olmak üzere -CMK'nun 164. maddesi uyarınca
karar verildi. 17.7.1987”
DİL BAYRAMI
Öğrendiğimize göre Dil Derneği, Dil
Bayramının 55. yılını kutlamaya hazırlanıyor. Dil
Derneği'nin kutlama programı 26 Eylül Cumartesi günü saat
14.00-18.00 arasında gerçekleşecek. Ankara'da Metropol
Kültür Sitesi'nde Atatürk'ün başlattığı dil devrimine
yakışır biçimde kutlamak için hazırlıklar sürdürülüyor.
DİL DERNEĞİNİN YAZIŞMA YERI
Dilseverlerden ilişki kurmak isteyenler
için Dil Derneği'nin yazışma yerini veriyoruz:
Dil Derneği, Ziya Gökalp C. II/425
Ankara
Dil Derneği'nin Tüzüğü
İlgilenenler için Dil Derneği’nin
tüzüğünün birinci bölümünü yayımlıyoruz:
DİL DERNEĞİ TÜZÜĞÜ
BÖLÜM I
Derneğin Adı, Merkezi, Amacı
DERNEĞİN ADI
MADDE 1 — Türk dilinin özleşmesine, dil
devriminin güçlenmesine katkıda bulunmak, bu konularda uğraş
verenler arasında dayanışma sağlayarak uygar ve barışçı
çabalarla bilimsel, yazınsal, ekinsel, sanatsal etkinliklere
ağırlık verip öncülük yapmak ve Atatürk'ün başlattığı dil
devrimini sürdürmek için DİL DERNEĞİ adlı bir dernek
kurulmuştur. Dil Derneği, tüzükte yalnızca "Dernek" olarak
anılmıştır.
DERNEĞİN MERKEZİ
MADDE 2 — Derneğin merkezi
Ankara'dadır, şubesi yoktur. Adresi Mareşal Fevzi Çakmak
Cad, 61/3 Beşevler, Ankara'dır.
DERNEĞİN AMACI
MADDE 3 — Derneğin amacı Türkçenin
özleşmesini, bütün bilim, teknik, sanat kavramlarını
karşılayacak yolda gelişmesini devrimci bir anlayışla ve
bilimsel yöntemleri uygulayarak sağlamaya çalışmaktır.
MADDE 4 — Dernek bu amacına erişmek
için çağdaş yöntemleri izleyerek aşağıdaki etkinliklerde
bulunur.
a) Yazılı ve sözlü kaynaklardan Türk
dili ile ilgili derlemeler ve taramalar yapmak.
b) Türk dilinin özleşmesine ve
gelişmesine yarayacak sözlükler hazırlamak.
c) Türkçe dilbilgisi üzerinde
incelemelerde bulunmak, Türkçenin duruk, tarihsel ve
karşılaştırmalı dilbilgilerini hazırlamak.
ç) Türlü bilim, sanat ve teknik
alanlarında kullanilan yabancı kökenli terimleri
Türkçeleştirmek.
d) Derneğin amacını geniş bir yurttaş
topluluğuna benimsetmek. Dernek çalışmalarını tanıtmak,
yetişen kuşaklarda anadili bilincini kökleştirmek, Kuruluş
Günü ve Dil Bayramı törenleri düzenlemek.
e) Dil bilgisini ye dil sevgisini
geliştirmek için resmi ve Özel kuruluşlarla, her düzeydeki
öğretim kurumlarıyla, radyo, televizyon ve basınla ilişkiler
kurmak; toplantılar, bilimsel çalışmalar, konuşmalar,
sergiler, yarışmalar düzenlemek, ödüller vermek ve yayınlar
yapmak.
f) Dernekçe hazırlanan, yazdırılan,
satın alınan ya da yabancı dillerden çevirtilen yapıtları
yayımlamak, dergiler çıkarmak.
g) Başka kuruluş ve kişilerin Derneğin
amacına uygun çalışmalarını ve yayınlarını desteklemek.
ğ) Derneğin çalışma alanına giren
çalışmaları izlemek, değerlendirmek, eleştirmek, bu
konularda kamuoyunu aydınlatmak.
h) Dernekler Yasası'nın 11. ve 43.
maddeleri koşulları yerine getirilerek, tüzüğün öngördüğü
düzen ve gereklere uyularak benzer ve ilgili yabancı
kuruluşlarla ilişki kurmak, ortak çalışmalar yapmak,
toplantılara katılmak, uzman ve konuk göndermek ya da
çağırmak.
MADDE 5 - Dernek, siyasayla uğraşmaz.
|
