|
Bir sözcüğe karşılık aranıyor
«GASP - GASIP - GASBETMEK»
sözcüklerinin Türkçesi nedir? Türkçe karşılığı var mıdır?
Türkçe karşılık önerebilir misiniz? Bu sözcük nasıl
tanımlanabilir?
Ömer Asım Aksoy: — Arapça bir sözcük
olan gasp'ın en sağlam tanımını büyük dilci Mütercim Asım'ın
Arapçadan çevirdiği «Kamus»ta buluruz ki şöyledir: «Bir
nesneyi bir kimseden min gayri hakkın zor ve zulüm ile
almak». Arapçada bu eylemi gerçekleştirene «gasıp» denilir.
Yani gasıp, bir nesneyi bir kimseden hakkı olmadığı halde
gücüne dayanarak ve zulüm yaparak alan kişidir.
Berke Vardar: — Gasp, tüze dışı yoldan
zorla almak. Birinin iyeliğinde bulunan bir şeyi tüze dışı
yoldan zora başvurarak almak. Zorlama var. «Ceza hukuğu»nda
zorla alma, çalma için ağır yaptırım vardır; tüzedeki
zoralım değildir bu. Bu tüzesizdir, tüze dışıdır. Türkçe
karşılık önerebiliriz, gasp için «kapkı» denebilir, gasıp:
«kapkıcı», gasbetme: «kapkıcılık».
Cemil Yener: — Zorla almak, zorla el
koymak. Birinin yasal olarak iyesi olduğu bir şeye zorla el
koymak. Yeni bir sözcük önermek güç. «El koymak» da haklı
olmak anlamı da var. Dil Kurumu'nun çıkardığı Türkçe
Sözlük'te «el» sözcüğünün deyimleri arasında «el koymak»
geçer. Bir sorun ya da olayı ele almak, bir malı ya da bir
kuruluşu kendi buyruğuna almak anlamına gelir. Gasp için
başka bir sözcük bulmak gerek.
Vedat Günyol: — Gasp, zorla alma,
vurgun, çapulculuk demtektir. Ferit Develioğlu'nun
sözlüğünde zorla alma, zaptetme, kapma deniyor. Haksız yere
birinin malını zorla almak. Vurgun, vurgunculuk.
Naim Tirali: — El koymak, elinden almak
denebilir. Yerine göre «el koymak», yerine göre «elinden
almak»ı «gasbetmek» için kullanabiliriz. «Gasbetmek», yasal
ve ahlaki olmayarak zor kullanıp bir hakkı ya da bir eşyayı
almak;
Bedia Akarsu:— Türkçe karşılığı yok bu
sözcüğün. Karşılık bulmalı. Bir şeyi zorla alana «gasıp»
deniyor. Mustafa Nihat Özön sözlüğünde bir de «yağmacı»,
«çapolcu» olarak belirtilmiş.
Arslan Kaynardağ: — Zorla almak, bir
malı haksız olarak elde etmek. O malın üzerine oturmak. Tek
sözcük yok, «zoralım» bitişik olursa karşılayabilir.
Eray Canberk: — Hakkı olmadığı halde
zorla almak, elinde bulundurmak.
Sabahattin Kudret Aksal: —Daha dün
«gasp» sözcüğünün Türkçe karşılığı var mı dedim kendi
kendime. Ne raslantı şimdi siz soruyorsunuz. Var mı, yok mu?
Bir karşılık bulamadım. Bulabilir miyim? Üzerine eğilmedim.
Necati Cumalı: - Gasp, zorla el koymak
demektir. Zoru kapsar el koymak. Onun için, «elkoymak» gasp
yerine kullanılabilir.
Sait Maden: — Zorbalıkla el koymak. Bu
Osmanlıca sözcüğün Türkçesini bulamadım; bulunabilir,
araştırmadım. Zorbalıkla el koymak anlamına geliyor.
Sami N. özerdim: — «Gasp» karşılığı:
zorla alım (zoralım: müsadere, Türkçe Sözlük),
(Develioğlu'nun 'gasp» karşılığı: zorla alma). Gaasip: zorla
alan. Eski TDK Tarama Dergisi (1934): kapan; gaspetmek:
kapmak vb.
Emin Özdemir: — Gasp, Arapça bir
sözcüktür. Karşılık olarak «elkoyum», «zoralım» diyebiliriz.
«Zoralım», müsadere anlamına da gelir, «elkoyum» daha iyi
olur. Düşünmekte yarar var. Mustafa Nihat özön, Develioğlu
sözlükleri nasıl karşılamış bu sözcüğü, bakmak gerek.
Fazıl Hüsnü Dağlarca: — Kent dışında
sorumsuz kişilerin yaptığı «gasp»a talan derler, kent içinde
ve resmi kişilerin yaptığı «talan»a gasp derler.
Arat Ovalı
Yazı kurulu üyelerimizden sayın
Prof. Dr. Akşit Göktürk, bir sayrılık geçirmiştir, bu yüzden
ilk sayımıza yazısı girememektedir. Kendisine sağlıklar
dileriz. TDD
|
